Chi phí chìm là một khái niệm trong tài chính, chỉ những loại chi phí đã xảy ra và không thể thay đổi được bởi bất kỳ quyết định nào trong hiện tại và tương lai. Nói rộng ra trong cuộc sống, chi phí chìm là chi phí đã mất, không thể nào lấy lại được.

Tuy vậy, chi phí chìm là cái bẫy khiến nhiều người, trong đó có cả những người có trình độ rất cao, không thoát ra được cả về logic, lý trí và cảm xúc.

Có những người đánh mất những tài sản có giá trị hoặc lâm vào phá sản và họ không thể tha thứ cho mình. Họ dằn vặt, sợ hãi và kết tội chung thân cho chính mình vì những lầm lỗi, những quyết định sai lầm trong quá khứ.

Cũng có những người bị người thân đối xử tệ bạc, bị phản bội về tình cảm khiến họ bị tổn thương về cảm xúc và tâm hồn. Nhưng chính họ lại dùng nỗi đau của vết thương đó tạo ra tổn thương cho người khác, đặc biệt là những đứa con mới lớn, không có khả năng phòng vệ. Rồi cũng có những người không bao giờ thoát khỏi ngục tù của sự thù hằn cảm xúc, họ gieo rắc vào những thế hệ sau những câu chuyện bi thương của quá khứ 10-20 năm trước để rồi hiểu lầm lại nối tiếp hiểu lầm, hận thù lại nối tiếp hận thù.

Có những người lãnh đạo công ty, do đã trót đầu tư vào 1 dự án không hiệu quả, nhưng vì sĩ diện, vì số tiền đã mất (chi phí chìm) nên cắn răng đốt tiền tiếp, tự nhủ rằng “đâm lao phải theo lao”. Có những phần mềm hay hệ thống sản xuất đã lỗi thời nhưng các sếp cứ bắt lũ nhân viên phải è cổ ra sử dụng vì đã trót bỏ ra một đống tiền để ôm vào.

Có những giám đốc nhân sự chậm chạp khi đối mặt với những quyết định tuyển dụng tệ hại. Họ tuyển dụng và đầu tư đào tạo cho những nhân sự không làm được việc dù có đào tạo và huấn luyện như thế nào đi nữa. Thay vì giải quyết êm thấm cho quyết định tuyển dụng tệ hại này, các nhà quản lý thường ra một quyết định tệ hại khác: đầu tư thêm thời gian cho việc huấn luyện và đào tạo với hy vọng sẽ có sự thay đổi hoàn toàn.

Cũng có những người vợ, người chồng cố bám víu lấy cuộc hôn nhân mặc dù họ bị đối tác đối xử tàn tệ cả về thể xác lẫn tình cảm. Họ thanh minh nói rằng: “Đó là vì duyên số. Giữ lại gia đình là vì con cái. Muốn con có đầy đủ cả cha lẫn mẹ.” Có thật vậy không? Đứa trẻ đó có thực sự hạnh phúc, bình an và phát triển tốt trong một gia đình đầy lời lẽ khiếm nhã và hành xử hung bạo của những kẻ sinh thành ra chúng?

Cách đối xử tốt nhất với chi phí chìm (sunk cost) đó là: tha thứ và buông bỏ. Vì ta không thể nào lấy lại được những chi phí đã mất, dù đó là tiền bạc, công sức hay tình cảm, hãy dũng cảm buông bỏ.

Khi ta dám tha thứ và buông bỏ, ta sẽ tĩnh trí, sáng suốt để nhìn thấy và nắm bắt được những cơ hội tốt đẹp hơn.